RABIES ( KUDUZ )

Kuduz en çok bilinen hastalıklardandır. Özellikle Veteriner hekimleri,
hayvanlarla yakın ilişkide bulunan insanlar ve vahşi hayatla ilgili insanlar risk altındadırlar. Elbette bu kişilerin korunma amaçlı aşı olma şansları vardır.

BULAŞMA
Bulaşma enfekte olan hayvanın enfekte olmayan hayvanı ısırmasıyla olur.
Rabies virusu konakçı dışındaki ortamda çok uzun bir süre yaşayamaz.
Virüs salyayla yüksek miktarlarda saçılır. Bununla birlikte kuduz bir hayvan tarafından ısırılan bir insan ya da hayvanın kuduz olacağı kesin değildir.

SEMPTOMLAR
Kuduz bir hayvanla ısırıldıktan sonra virüs sinirler yoluyla beyne doğru yayılmaya başlayacaktır. Virüs nispeten yavaştır ve inkübasyon süresi ortalama köpeklerde 3-8 hafta, kedilerde 2-6 hafta, insanlarda 3-6 haftadır. Bu arada inkübasyon periyodunun köpeklerde 6 aydan, insanlarda 12 aydan daha uzun olabileceği rapor edilmiştir.
Virüsün beyne ulaştıktan sonra ısırık yoluyla yayılmasını sağlayacak salya bezlerine doğru hareket eder. Virüsün beyne ulaşmasından sonra hayvanda 1, 2 ya da 3 faz birden görülebilir:

- Durgunluk Fazı ( prodromal faz ):
İlk faz prodromal fazdır ve genellikle 2-3 gün sürer. Korku, gerginlik, anksiyete ve ateş olabilir. Dost hayvan birden utangaçlaşır ve hassaslaşır, hatta ısırabilir. Agresif hayvan ise uysallaşabilir. Birçok hayvan ısrarla ısırık yerini yalar. Kedilerde bu faz sadece 1-2 gün sürer ve köpeklerden daha fazla davranış bozukluğu sergilerler.

- Saldırgan faz ( furious faz ):
Durgunluk fazından sonra hayvan saldırgan faza girer. Kedilerde bu fazın görülmesi daha yüksektir. Köpeklerde bu faz 1-7 gün sürer.
Hayvan huzursuzlaşır ve işitsel ve görsel uyarılara karşı hassaslaşır. Kafese konduklarında ısırmaya ve parmaklıklara saldırmaya başlarlar.
Sonuçta kriz durumu oluşur ve ölür.

- Paralitik faz:
Durgunluk ve saldırgan fazlardan sonra paralitik faz görülür. Bu faz ilk belirtilerden 2-4 gün sonra görülür. Baş ve boyun sinirleri etkilenir ve yutkunamadıkları için salya artar. Diyafram ve yüz kaslarının ilerleyen paralizi sonucu derin soluk alış ve çene düşmesi görülür. Boğazlarını bir şey tıkamış gibi bir ses duyulabilir. Hayvan gittikçe zayıflar ve ölür.
Bu fazların sırayla gerçekleşmesi gerekmez. Birçok hayvanda kombinasyonlar şeklinde görülebilir.

TEŞHİS
Kesin teşhis beynin mikroskopta incelenmesiyle konulur.

TEDAVİ
Tedavisi yoktur.

AŞILAMA VE KORUMA
Aşılama korunmanın en iyi yoludur. Standart aşılama protokolü 3 veya 4 aylıkken ilk aşı ve sonra aşının yılda 1 kez tekrarı şeklindedir.

İNSANLARDA KUDUZ
İnsanlar aşısız bir hayvan tarafından ısırıldığında ısıran hayvanın kuduz olup olmadığının kesinleşebilmesi için en az 10 gün karantina ya da gözlem altına alınması gerekir.